• en
  • de
  • fr
  • pl
  • kontrast

Zabytki

 Zabytki

Sanok, gród o wczesnośredniowiecznym rodowodzie, ważna siedziba posadników i starostów, ma za sobą niezwykłe i burzliwe dzieje. Odcisnęły one piętno na jego architekturze, subtelnie wkomponowanej w malowniczą, śródgórską dolinę Sanu. Jest ona świadectwem doniosłości wydarzeń, mających tu miejsce na przestrzeni wieków, ważnych nie tylko dla Polski ale i dla innych krajów europejskich tego regionu. Niestety dzieje miasta to również historia wojen, najazdów i pożarów, które nigdy nie oszczędzały Sanoka. Wiele zatem cennych budowli nie dotrwało do naszych czasów. Te jednak, które przetrwały burzliwe stulecia są dziś obiektem dumy mieszkańców i podziwu gości.


  • Zamek

Pierwotnie gotycki zamek, postawiony w miejscu dawnego, ruskiego grodu, przebudowany w latach 1523-48 na styl renesansowy. Z dawnej budowli zachowała się do dziś jedynie część centralna. Wzgórze zamkowe oddzielała od starówki głęboka fosa. Obecnie w murach zamku mieści się Muzeum Historyczne, założone w 1934 r. Posiada najcenniejszą w kraju kolekcję ikon oraz największy zbiór prac wybitnego polskiego artysty Zdzisława Beksińskiego. Muzeum posiada również cenne zbiory: sztuki sakralnej kościoła rzymsko-katolickiego, ceramiki pokuckiej, sztuki współczesnej, militariów, sarmackiej sztuki portretowej, zbiory archeologiczne i inne. Pod dziedzińcem zamkowym znajdują się dwa niemieckie schrony, zbudowane w latach 1940-41, jako element tzw. „Pozycji Granicznej Galicja”. Strzegły one funkcjonującej w latach 1939-1941 granicy pomiędzy Generalnym Gubernatorstwem a Związkiem Radzieckim.

Zakończone zostały prace, których celem była rekonstrukcja południowego skrzydła zamku i rewitalizacja dziedzińca.  W podziemiach starej i nowej części muzeum mieszczą się ekspozycje sztuki współczesnej, wystawa historyczna oraz sala konferencyjna. Z podziemia nowego skrzydła połączone zostały przejściem z niemieckim bunkrem z lat 1940-41, będącym częścią ówczesnych, nadgranicznych umocnień. Stanowi on dodatkową atrakcję turystyczną.


  • Budynek tzw. Zajazdu – ul. Zamkowa 2

Budynek powstał w latach 1775-99 r.W dziewiętnastym stuleciu mieścił się tutaj odwach i apteka. Dziś znajduje się tu siedziba dyrekcji Muzeum Historycznego w Sanoku. W jego salach organizowane są konferencje, wykłady oraz wystawy czasowe.

Budynek tzw. zajazdu Budynek tzw. Zajazdu

  • Archikatedralny Sobór Prawosławny pw. Świętej Trójcy – ul. Zamkowa 16

Ta klasycystyczna budowla została wzniesiona w 1784 r. jako parafialna cerkiew grecko-katolicka. Po przyjęciu w 1956 r. prawosławnego kapłana, rozpoczęto odprawianie nabożeństw prawosławnych. 6 września 1983 r. świątynię podniesiono (po raz drugi w dziejach) do rangi katedry, a w 1996 r. – archikatedry. We wnętrzu znajduje się kompletny ikonostas z XIX w., barokowe ołtarze boczne z I połowy XVIII w. oraz XVII wieczna Cudowna Ikona Matki Boskiej Sanockiej. Polichromie figuralne i ornamentalne wykonane zostały w XIX i XX w.

Obok cerkwi znajduje się wolnostojąca, murowana dzwonnica z 1827 r. oraz kamienica zbudowana w latach 1905-8. Mieści się w niej kancelaria diecezjalna.

W pomieszczeniach dawnej parafii greckokatolickiej, miało swoją siedzibę się założone w 1931 r. muzeum łemkowskie.


  • Kościół i klasztor OO. Franciszkanów
    Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Wejście od strony Rynku i ul. Franciszkańskiej.

Zbudowany w latach 1632-40, barokowy, później przebudowywany. We wnętrzu późnobarokowe ołtarze oraz cudowny obraz Matki Bożej Pocieszenia – Pani Ziemi Sanockiej. W ołtarzu głównym znajduje się krzyż z II połowy XVII w. Cenny jest również siedemnastowieczny obraz św. Antoniego, znajdujący się w prawym ołtarzu bocznym. Polichromie zdobiące wnętrze wykonane przez Władysława Lisowskiego pochodzą z lat trzydziestych, dwudziestego stulecia.

W kaplicy św. Franciszka odkryto średniowieczne cmentarzysko i mury z XIV w. Na ścianach kaplicy siedemnastowieczne polichromie figuralne. W ołtarzu obraz św. Franciszka z pochodzący z XVIII stulecia.


  • Ratusz miejski – ul. Rynek 15

Osiemnastowieczny ratusz miejski powstał w oparciu o istniejącą wcześniej kamienicę po pożarze poprzedniej, drewnianej budowli. Gruntownego remontu i przebudowy obiektu dokonano w 1892 r. W 1934 r. obiekt przebudowano ponownie, włączając w jego bryłę kolejną, sąsiednią kamienicę. Całości nadano charakter jednolitej budowli. Obecny wygląd jest efektem remontu z lat trzydziestych XX w. Centralną część ratusza wieńczy zegar, wykonany w Pradze, a uruchomiony 1 lutego 1906 r. Podczas ostatniego remontu dokonanego w 2007 r. mechanizm zamieniono na nowy zachowując poprzedni jako eksponat. Na szczycie lewego skrzydła widnieje herb miasta, na prawym zaś godło państwowe, według wzoru z lat trzydziestych. Obecnie ma tu siedzibę Urząd Stanu Cywilnego oraz różne instytucje, punkty handlowe i usługowe.

Fundamenty starszego ratusza sanockiego, który spłoną w 1680 r., odkryto podczas prac archeologicznych prowadzonych na Rynku, podczas jego przebudowy. Po położeniu nowej nawierzchni zarys fundamentów oznaczono kostką w innym kolorze, niż otaczająca ją nawierzchnia.


  • Budynek dawnej Rady Powiatowej – ul. Rynek 1

Eklektyczna budowla postawiona przez Austriaków w latach 1875-80 dla potrzeb Rady Powiatowej. Obecnie służy jako siedziba Urzędu Miasta. Na fasadzie budynku znajduje się historyczny herb ziemi sanockiej – złoty dwugłowy orzeł na błękitnym polu.


  • Kościół farny
    Parafia pw. Przemienienia Pańskiego – Plac Św. Michała

Zbudowany został w latach 1874-87, po pożarze poprzedniej, starszej budowli – kościoła p.w. św. Michała – patrona miasta. Budowę wież ukończono na początku XX w. Projekt kościoła wykonał Józef Braunseis. Pierwsze nabożeństwo zostało odprawiono w Boże Narodzenie 1886 r.

We wnętrzu dwudziestowieczne polichromie (1906-7) i witraże. W zachodniej nawie znajduje się renesansowa płyta nagrobna Sebastiana Lubomirskiego, zmarłego w 1558 r., pochodząca z poprzedniej świątyni. Fundamenty średniowiecznego kościoła p.w. św. Michała zostały odkryte podczas prac archeologicznych, towarzyszących rewitalizacji placu. Zostały one zaznaczone w obecnej płycie Placu św. Michała. Odkryto również przykościelny cmentarz, fragmenty cmentarza przycerkiewnego w rejonie ulic: Sobieskiego i Piłsudskiego oraz dobrze zachowaną studnię znajdującą się przy dawnym kościele NMP, na obecnym placu przy ul. Grzegorza z Sanoka.

Plac św. Michała Plac św. Michała

  • Dom Mansjonarzy – Plac św. Michała 6

Zbudowany z kamienia w latach 1750-1775 r. Z fundacji kanonika przemyskiego Franciszka Goźlińskiego dla Bractwa Kapłańskiego pw. Wniebowzięcia NMP. Kolegium mansjonarzy zostało powołane przy sanockiej farze w 1723 r., a zatwierdzone przez biskupa Jana K. Sołtyka w 1724 r. Obecnie mieści się tu Młodzieżowy Dom Kultury.


  • Synagoga – ul. Rynek 10 (wejście od ul. Zamkowej)

Synagoga tzw. „Mała Synagoga”, (Klaus Sadogora, Sadygierer Klojz), została zbudowana w 1924 r., przez chasydów, zwolenników cadyków z Sadogóry. Wejście do niej znajdowało się od strony Rynku oraz od ulicy Zamkowej, od strony nieistniejącej już tzw. „Wielkiej Synagogi”.

Synagoga Synagoga

  • Sala modlitwy (sztybel) – ul. Cerkiewna 6
Sala Modlitwy

Kamienica z prywatna kaplicą żydowską (salą modlitwy), zbudowana końcem XIX wieku, znajduje przy ulicy Cerkiewnej 6. Obecnie jest to budynek komunalny


  • Synagoga „Jad Charuzim” – ul. Franciszkańska 5
Synagoga "Jad Charuzim"

Ufundowana w 2 poł. XIX w. przez stowarzyszenie rzemieślników żydowskich Jad Charuzim” (hebr. dłoń pracowitych). Obecnie budynek po przebudowaniu przeznaczono na biura i mieszkania.


  • Budynek II LO, pierwotnie Szkoła Ludowa im. Franciszka Józefa – ul. Mickiewicza 11

Pierwotnie budynek Szkoły Ludowej im. Franciszka Józefa, ukończony w 1898 r. W 1901 r. utworzono przy tejże szkole Wyższy Instytut Żeński Naukowo-Wychowawczy. W 1912 r. działała tutaj szkoła św. Jadwigi. Podczas II wojny światowej mieścił się w tym budynku (podobnie jak w budynku sąsiedniego Gimnazjum i Liceum Królowej Zofii) niemiecki szpital polowy. Po wojnie znajdowała się tutaj 11-letnia Szkoła Żeńska Stopnia Podstawowego i Licealnego w Sanoku. Od 1965 r. jest to siedziba II Liceum Ogólnokształcącego.


  • Zajazd z XVIII – dawny szynk „Bacówka” – ul. Traugutta 3
Zajazd z XVIII – dawny szynk „Bacówka”

Murowany budynek dawnego zajazdu zbudowany w XVIII stuleciu, przy drodze do Mrzygłodu. Na początku XIX w. mieścił się w nim szynk „Bacówka”. Obecnie jest siedzibą dyrekcji Muzeum Budownictwa Ludowego. Pierwotną funkcję obiektu zdradza charakterystyczna architektura.


Kapliczka św. Jana Nepomucena – pl. św. Jana

Kapliczka św. Jana Nepomucena

Ufundowana w 1810 r. przez Ksawerego Krasickiego, jako votum, za ocalenie życia podczas salwowania się ucieczką konno, stromym zboczem do Sanu, po nieudanej, ostatniej obronie zamku sanockiego przed Austriakami, w czerwcu 1809 r.


  • Tablica pamiątkowa – schody Zamkowe

Wmurowana w skałę przy schodach zamkowych tablica, ufundowana została w 1909 r., przez Towarzystwo Rozwoju i Upiększania Miasta Sanoka. Tekst na tablicy głosi: „Pamięci Ksawerego Krasickiego i towarzyszy, za bohaterski czyn przy ostatniej obronie zamku sanockiego w czerwcu 1809 roku. W stuletnią rocznicę Tow. Upiększ. M. Sanoka napis ten umieściło.”


  • Budynek dawnego gimnazjum i liceum im. Królowej Zofii – ul. Sobieskiego 5

Kamień węgielny wmurowano w 1882 r. Po ukończeniu budowy w latach dziewięćdziesiątych, pomieszczenia obiektu zajęło niedawno powstałe gimnazjum im. Królowej Zofii. W budynku tym stacjonowała w roku 1915, 11 marszkompania Dobrego Wojaka Szwejka, bohatera słynnej powieści Jarosława Haszka.

Budynek dawnego gimnazjum i liceum im. Królowej Zofii Budynek dawnego gimnazjum i liceum im. Królowej Zofii

  • Dawne Koszary 2 Pułku Strzelców Podhalańskich – ul. Mickiewicza 23

Znajdowały się tutaj austriackie koszary 45 Galicyjskiego Regimentu Piechoty, zbudowane w 1912 r. W 1918 r. stacjonował tu stworzony spontanicznie z miejscowych ochotników 3 Batalion Strzelców Sanockich. W okresie międzywojennym budynki służyły 2 Pułkowi Strzelców Podhalańskich. Aktualnie jeden z obiektów wykorzystuje Straż Graniczna, zaś pozostałe należą do Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej.

Dawne Koszary 2 Pułku Strzelców Podhalańskich Dawne Koszary 2 Pułku Strzelców Podhalańskich

  • Dawne koszary „Landwehry” – ul. Sobieskiego 23

Wzniesione w latach dziewięćdziesiątych XVIII w. według planów c.k. Inspektora Powiatowego Klemensa Lewickiego. Kierownikiem budowy był inż. Władysław Beksiński. Kamień węgielny wmurowano w 1891 r. Budynek służył do I wojny światowej, jako koszary 57 batalionu austriackiej Landwehry. W czasie II wojny światowej Niemcy zlokalizowali w tym budynku tzw. Polską Szkołę Handlową. Obecnie mieści się tu Zespół Szkół nr 1.


  • Secesyjna kamienica przy ul. Kazimierza Wielkiego

Mieścił się tu pierwotnie c.k. Sąd Powiatowy.W tej dostojnej, secesyjnej kamienicy z 27 na 28 marca 1947 r., spędził ostatnią noc swojego życia gen. Karol Świerczewski, który udał się stąd na inspekcję do Leska i do Cisnej, gdzie już nie dotarł, zastrzelony w zasadzce pod Jabłonkami.


  • Dawny „Dom Żołnierza” – ul. Mickiewicza 24

Monumentalny budynek wzniesiony w 1924 r. jako „Dom Żołnierza”. Uszkodzony podczas wojny obiekt odremontowano, lecz nie zrekonstruowano zdobiącej go kopuły. Obecnie jest to siedziba Sanockiego Domu Kultury.

Dawny „Dom Żołnierza” Dawny „Dom Żołnierza”

  • „Ramerówka” – ul. Grzegorza z Sanoka 2

Pierwotnie prywatna kamienica rodziny Ramerów od 16 grudnia 1866 r. pełniła funkcję „Czytelni Mieszczańskiej.” W tym, eklektycznym budynku, przyozdobionym arkadami, powstałymi w wyniku przebudowy z lat 40-tych XX w.

„Ramerówka” „Ramerówka”

  • Budynek Stowarzyszenia „Sokół” – ul. Mickiewicza 13
Budynek Stowarzyszenia „Sokół”

Obiekt zbudowano w latach 1890-1910 dla Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”. Szczyt budynku wieńczy rzeźba zrywającego się do lotu sokoła, zaś na elewacji wschodniej znajduje się postać „Sokolnika”, zrywającego kajdany orłowi polskiemu. Stąd 1 listopada 1918 r. wyszły na miasto pierwsze, polskie patrole wojskowe. Tu 10 listopada 1910 r . wygłosił prelekcje na temat skautingu Andrzej Małkowski.


  • Willa Zaleskich – Plac św. Jana 1

Willa mieszczańskiej rodziny Zaleskich, zbudowana w latach 1890-1910 r, według projektu Władysława Beksińskiego i Wilhelma Szomka. Jak głosi miejscowa tradycja, dr Zaleski zapragnął aby rodowa siedziba nawiązywała architektonicznie do willi weneckich. Ze względu na swoje posadowienie nad 40 metrowym urwiskiem nazywana jest „Sokolim Gniazdem.”

Willa Zaleskich Willa Zaleskich

  • Willa Szomka – ul. Lenartowicza 2

 Secesyjna willa wybitnego, sanockiego architekta, Wilhelma Szomka, zbudowana w 1892 r. Obecnie jest siedzibą Miejskiej Biblioteki Publicznej. Przed budynkiem pomnik prekursora polskiego humanizmu – Grzegorza z Sanoka.

Willa Wilhelma Szomka Willa Wilhelma Szomka

  • Willa Domańskich – ul. Mickiewicza
Willa Domańskich Secesyjna, mieszczańska willa rodziny Domańskich z drugiej połowy XIX w.

  • Dawna CK Okręgowa Dyrekcja Skarbu – ul. Sienkiewicza

Budynek o niezwykle mrocznej historii, wzniesiony w 1863 r. przez rodzinę Ścibor-Rylskich, przejęty następnie przez Cesarsko-Królewską Okręgową Dyrekcję Skarbu. Do 1939 mieścił się tu Urząd Skarbowy. W okresie okupacji znajdowała się tu główna siedziba sanockiego Gestapo oraz areszt śledczy tzw. Stapo. Po wojnie była tutaj siedziba powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego, a następnie komenda Milicji Obywatelskiej.

Dawna CK Okręgowa Dyrekcja Skarbu Dawna CK Okręgowa Dyrekcja Skarbu

  • Park miejski i kopiec Mickiewicza – wejścia do parku od strony ul. Mickiewicza i ul. Kościuszki.

Założony w 1896 roku. położony na stokach dominującej nad miastem Góry Parkowej (Stróżni, Aptekarki) – 364 m npm. Rosną tu m.in. orzech wodny, orzech turecki, sumak, miłorząb, sosna amerykańska. Na jej szczycie sanocka młodzież usypała w 1898 r. kopiec, na cześć setnej rocznicy urodzin Adama Mickiewicza. Zaświadcza o tym umieszczony na szczycie kopca pamiątkowy kamień. Urokliwym miejscem parku jest źródełko, poświęcone Fryderykowi Chopinowi, z medalionem przedstawiającym popiersie kompozytora. Na terenie parku znajduje się zbiornik retencyjny wodociągów miejskich, wieża przekaźnika TV. W 2007 roku odrestaurowano główne wejście do parku wykonując nowe ogrodzenie i scenę koncertową oraz platformę widokową zlokalizowaną na szczycie sąsiadującym z Kopcem.

Park miejski i kopiec Mickiewicza Park miejski i kopiec Mickiewicza

  • XVIII i XIX w. zabudowa mieszczańska starówki.

Tworzą ją w większości piętrowe kamienice mieszczańskie, głównie eklektyczne, lecz jest pośród nich szereg obiektów o charakterze secesyjnym. Wiele z nich zdobią interesujące w formie, kute balustrady balkonów. Nieliczne kamienice, szczególnie przy ul. 3 Maja zachowały oryginalne, drewniane witryny z przełomu XIX i XX w. Najciekawsze z kamienic zachowały się przy Rynku, ul. 3 Maja, Kościuszki, Jagiellońskiej, Mickiewicza i Kazimierza Wielkiego.

Starówka Starówka

  • Drewniana cerkiew grecko-katolicka p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego – ul. Kółkowa 5 (świątynia stoi przy ul. Przemyskiej)
Drewniana cerkiew grecko-katolicka p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego

Cerkiew znajduje się w dzielnicy Olchowce. Zbudowana została w 1844 roku. We wnętrzu doskonale zachowany, dziewiętnastowieczny ikonostas oraz wyposażenie cerkiewne z XVIII i XIX w. Obecnie pełni funkcję parafialnego kościoła rzymskokatolickiego.

Obok obiektu znajduje się dwukondygnacyjna, murowana dzwonnica parawanowa z pierwszej połowy dwudziestego wieku.


  • Greckokatolicka cerkiew parafialna p.w. św. Dymitra. – al. Najświętszej Marii Panny

Drewniana cerkiew grecko-katolicka p.w. Wniebowstąpienia Pańskiego

Znajduje się w dzielnicy Dąbrówka. Zbudowana w latach 1866-1891, w miejscu starszej wzmiankowanej w 1573. Od 1969 roku użytkowana była jako kościół rzymskokatolicki. W 1982 roku dobudowano do niej nową bryłę kościoła, w wyniku czego sama cerkiew pełniła przez kilka lat rolę kaplicy. W 1993 roku cerkiew przekazano ponownie w użytkowanie grekokatolikom. Po remoncie dokonanym w 2005 roku, odtworzono wnętrze, z wykorzystaniem fragmentów ocalałego ikonostasu i ikon z różnych, nieistniejących już cerkwi. Obok świątyni stoi murowana dzwonnica parawanowa.

Na sąsiednim cmentarzu znajduje się dziewiętnastowieczna kaplica grobowa Rylskich i Tchorznickich


  • Dwór i park podworski Mniszek-Tchorznickich – ul. 1000 Lecia

Pierwotny dwór, zapewne z przełomu XVIII i XIX w. przebudowano w 1900 r. Ogrody pochodzą z XVIII w. Przebudowano je w drugiej połowie XIX wieku, zaś pod koniec XIX w. znacznie powiększono. Z układu przestrzennego z pierwszej połowy dziewiętnastego wieku zachowany jest dwukondygnacyjny murowany dwór, granice folwarków, ogrodów użytkowych i głównej drogi dojazdowej. Część budynków dawnego folwarku zamieniono na hale i warsztaty przemysłowe. W drzewostanie dawnego parku krajobrazowego zachowały się liczne, interesujące gatunki drzew.


  • Zespół parkowo-dworski w Olchowcach – ul. Witkiewicza

Budynek dworu starościńskiego z XVII w., z osiemnastowiecznym spichlerzem i pozostałością parku krajobrazowego. Do I Wojny Światowej wchodził w skład koszar 13 Galicyjskiego Pułku Piechoty, które tutaj pobudowano w dziewiętnastym wieku. W okresie międzywojennym stacjonował tu 3 batalion, 2 PSPdh. Krótko po wojnie stacjonował tutaj 34 Budziszyński Pułk Piechoty Do 1994 r. był to teren 26 Pułku Czołgów Średnich, następnie MSWiA. Aktualnie dwór jest własnością prywatną, w pozostałych budynkach podworskich funkcjonują liczne instytucje i przedsiębiorstwa.


  • Kościół Najświętszego Serca Jezusowego – ul. Lipińskiego 54
Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sanoku Kościół parafialny w dzielnicy Posada, eklektyczny, wzniesiony z cegły w latach 1926- 1931 r. Poświęcenia świątyni dokonał biskup Antoni Nowak 15 września 1931 r.

  • Kościół Polsko-Katolicki – ul. Słowackiego 20

Kościół Polsko-Katolicki

Budynek kościoła polskokatolickiego, budowany w okresie międzywojennym. Jedna z najstarszych w Polsce świątyń polsko-katolickich.


  • Ratusz – dawna siedziba Gminy Posada, – ul. Lipińskiego

Zbudowany w latach 1905-7, zwieńczony wieżą eklektyczny budynek dawnego ratusza Gminy Posada. Miała tu również swoją siedzibę placówka policji i areszt. Pozostałe wolne pomieszczenia były wynajmowane. Funkcję ratusza budynek stracił w 1931 r., kiedy to Posada Sanocka została przyłączona do Sanoka. Okazałą budowlę wieńczy neobarokowa wieża, zbudowana z przeznaczeniem na dzwon alarmowy.

Ratusz – dawna siedziba Gminy Posada Ratusz – dawna siedziba Gminy Posada

  • Budynek dworca głównego PKP – ul. Dworcowa
Ratusz – dawna siedziba Gminy Posada

Zbudowany przez Austriaków w 1884 r., po wykonaniu odcinka kolei żelaznej z Zagórza do Jasła. Reprezentuje typową architekturę państwowych budynków dworcowych CK Galicji.


  • Secesyjne wille w przy ul. Głowackiego

Malownicza uliczka, na południowym krańcu miasta, gdzie na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku, bogaci mieszczanie sanoccy budowali ekskluzywne wille, eklektyczne, z neogotyckimi akcentami. Bodaj najciekawszą z nich jest willa pod nr 27, nazywana „Kocim Zamkiem”.


  • Cmentarz przy ul. Rymanowskiej i Matejki,

Cmentarz przy ul. Matejki założono po ogłoszeniu w 21 stycznia 1784 r. przez cesarza Józefa II dekretu o cmentarzach zamiejskich, nakazującego wyprowadzenie cmentarzy poza miejsca zamieszkałe. Nowy cmentarz przy ul. Rymanowskiej założono w 1894 r. Jego poświęcenia dokonano 2 listopada. Plany cmentarza przy ulicy Rymanowskiej wykonał architekt miejski inż. Władysław Beksiński, który zaprojektował również kaplicę cmentarną. Na cmentarzu liczne przykłady zabytkowej kamieniarki nagrobnej, lokalnej oraz pochodzącej z warsztatów lwowskich i krakowskich, zdobiącej miejsca pochówku sanockich mieszczan. Znajdują się tu również kwatery wojskowe z I i II wojny światowej. Na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej znajduje się grobowiec rodzinny Beksińskich, w którym spoczywa Zdzisław Beksiński i jego syn Tomasz.


  • Stary cmentarz żydowski tzw. „Okopisko” – ul. Jagiellońska

Położony przy ul. Jagiellońskiej, założony ok. 1720 r. Było to zapewne rozszerzenie istniejącego wcześniej cmentarza, o średniowiecznym rodowodzie. Przed II wojną światową nie był już użytkowany. Według miejscowej tradycji najstarsze tutejsze pochówki pochodziły z XIV w. Cmentarz został zniszczony w czasie II wojny światowej i w latach pięćdziesiątych, a w 1967 r. ostatecznie zlikwidowany. Obecnie na jego miejscu znajduje się duży skwer.


  • Cmentarz żydowski na Kiczurach tzw. Nowy – ul. Kiczury

Pozostałości cmentarza żydowskiego, sprofanowanego przez Niemców w czasie II Wojny Światowej. Zachowało się przeszło 50 macew, w tym wiele uszkodzonych. W czasie II wojny miały tu miejsce masowe egzekucje Żydów, co upamiętnia postawiony w latach dziewięćdziesiątych, niewielki obelisk.


  • Cmentarz jeniecki na Olchowcach – ul. Zaremby

Znajdują się tu zbiorowe mogiły żołnierzy radzieckich, z obozu jenieckiego założonego przez Niemców w 1941 r. Funkcjonował on do połowy roku 1944. Szacunkowa liczba pochowanych tu, rozstrzelanych, zamęczonych lub zagłodzonych jeńców sięga ok. 20.000.

Cmentarz Olchowce


  • Umocnienia „Linii Mołotowa”

Na terenie miasta znajdują się schrony bojowe, batalionowego punktu oporu „Olchowce” – w którego skład wchodziło 16 żelbetowych bunkrów, jedno i dwukondygnacyjnych. Część z nich zachowała się w całości, część zaś uległa zniszczeniu w latach czterdziestych. Wchodzą one w skład tzw. „Linii Mołotowa” – jednego z największych dzieł militarnych XX wieku. Z tego okresu zachowały się także dwa niemieckie, żelbetowe schrony graniczne, znajdujące się pod dziedzińcem sanockiego zamku.

  Linia Mołotowa Linia Mołotowa  

  • Ekspozycje militarne w terenie:

1/ czołg średni T – 34/85 przy ul. Białogórskiej k. mostu, pochodzący z dawnego pułku czołgów średnich stacjonującego w okresie powojennym w Sanoku-Olchowcach.

2/ ekspozycja przy budynku WKU, ul. Przemyska 2 – transporter opancerzony BRDM –1, czołg średni T – 34/85, działo ZIS – 3. Przy siedzibie WKU planowane jest utworzenie ekspozycji historycznej, poświęconej wojskowym i wojennym dziejom Sanoka i regionu w XX wieku. Siedziba WKU mieści się w na terenie dawnych koszar 13 Galicyjskiego Pułku Ułanów, które w okresie międzywojennym służyły 3 batalionowi 2 Pułku Strzelców Podhalańskich, zaś po II wojnie stacjonował tu 34 Budziszyński Pułk Piechoty, następnie do 1994 roku 26 Pułk Czołgów Średnich wchodzący w skład 9 Drezdeńskiej Dywizji Zmechanizowanej, a przez kolejnych kilka lat funkcjonowała tu jednostka MSWiA przeniesiona ze słynnego Arłamowa.


Opracował: Robert Bańkosz

Zdjęcia: UM, MH, MBL, BWA, A. Komski, R. Bańkosz.
Zdjęcia archiwalne pochodzą ze zbiorów Muzeum Historycznego w Sanoku.

SanOK
BIP SANOK

Filmy:

Najnowszy:
"Lododisco"
Inwestycyjne:
Ruchome dno w CRiS
Modernizacja stadionu "Wierchy"